Gemeentehuis

Het gemeentehuis op de Markt te Merksplas is een bakstenen gebouw in neoclassicistische stijl uit 1953, gebouwd naar een ontwerp van architect R. Van Steenbergen sr. Ondertussen werd het gebouw aangepast aan de noden van de tijd.

 

Het nieuwe gemeenschapscentrum “De Marc/kt” leunt aan tegen het gemeentehuis.

 

Vlak vóór het gemeentehuis prijkt het Spetsersbeeldje.

 

Gemeenschapscentrum De Marc/kt

Vlak naast het gemeentehuis staat sinds 2007 gemeenschapscentrum De Marc/kt, dat werd gebouwd naar een ontwerp van architectenbureau Planners bvba. Het gemeentebestuur gaf hiervoor de opdracht omdat de culturele infrastructuur van Merksplas verouderd was en niet meer voldeed aan de kwaliteitseisen. De bedoeling was om een ontmoetingsplaats met een levendig en volks karakter te creëren en om de aandacht voor cultuur te vergroten.

 

Dankzij dit ontwerp heeft men nu een toegang tot het gemeentehuis, het politiekantoor, het VVV-kantoor en Kind en Preventie. In het L-vormig gemeenschapscentrum zelf vinden de bibliotheek, een cafetaria, een ruime zaal en enkele polyvalente ruimtes hun plaats.

 

Omwille van de geslaagde opdracht, het proces en de realisatie, kreeg de gemeente Merksplas de Prijs Bouwheer 2007 voor dit gebouw, een pluim voor zowel de opdrachtgever als de ontwerper.

 

St.-Willibrorduskerk

Op het kerkplein vind je de St.-Willibrorduskerk die in 1871-1874 werd opgericht, naar een ontwerp van architect P.J. Taeymans. Het is een neogotisch gebouw, opgetrokken in baksteen, met boorden en lijsten in bleke zandsteen.

De spitse westtoren bestaat uit vier geledingen. Naast de patroonheilige was er in Merksplas een grote verering voor de heilige Rochus. Zijn beeltenis vind je dan ook terug in beelden buiten en binnen in de kerk, op de kunstglasramen en in het reliekschrijn dat van deze pestheilige wordt bewaard.

 

Kapellen

Merksplas telt verschillende nissen, gevelkapelletjes, kleine en grote kapellen. De vier belangrijkste zijn de Landloperskapel, de St.-Rochuskapel, de Kapel vaan het Geheul en de Kapel van de Molenzijde.

 

Landloperskapel

 

St.-Rochuskapel

 

In de St.-Rochusstraat staat de St.-Rochuskapel. Ze werd gebouwd met het afbraakmateriaal van het vroegere gemeentehuis aan de kerk. In de Middeleeuwen kwamen de bedevaarders met Halfvasten massaal naar Merksplas om de H. Rochus te aanroepen tegen de pest. Zo ontstond Stokviskermis, want tijdens de vastenperiode mocht men geen vlees eten. Omdat er thans geen pest meer is, verdween de verering voor de pestheilige en samen daarmee ook Stokviskermis.

 

Kapel Geheul

 

De kapel van het Geheul ligt tussen het domein Zwart Goor en het natuurreservaat Hoogmoerheide. Het Geheul is zelf een stemmig gehuchtje, dat omarmd wordt door de bossen. De kapel kwam er op vraag van Margriet Van der Vorst omdat de huiskapel voor “De Dienaressen van de Kerk” te klein werd. Dat was een nieuwe kloosterorde, die kort na de Tweede Wereldoorlog door juffrouw Van der Vorst was gesticht in de “Sint-Margarethakluis” langs de Steenweg op Weelde. Naast het gebed verzorgden zij zieken, bezochten oude mensen, en hielpen waar het nodig was. Omdat hun huiskapel te klein werd, vroegen en kregen ze van het bisdom de toestemming om een kapel op te richten. Ze is toegewijd aan O.L.-Vrouw van de Stilte en werd in 1960 gebouwd. Vanaf oktober 1962 tot juni 2005 werd hier wekelijks een mis opgedragen voor de buurtbewoners.

 

Kapel Molenzijde

 

De kapel van de Molenzijde, die is toegewijd aan O.L.-Vrouw van de Altijddurende Bijstand, bevindt zich langs een zijstraatje van de Molenzijde. Peer Druyts bouwde haar in 1932 als dank voor de genezing van zijn zoon. Hij was namelijk verongelukt met een kleigraafmachine. De kapel werd al snel een ontmoetingsplaats voor vrienden en buren. In 1949 werd ze vergroot, goed voor honderd zitplaatsen. 37 jaar later schonken de familie de kapel aan de gemeente. Dit prachtig staaltje volksdevotie is de moeite waard om te bezichtigen!

 

Harmoniezaal “De Kunstvrienden”

Op de Molenzijde, vlak tegen het domein van de voormalige landkoperskolonie, bevindt zich de zaal van Harmonie 'De Kunstvrienden'. Omdat de cultuurverschillen met de lokale bevolking destijds te groot waren, stichtte het personeel van de Rijksweldadigheidskolonie te Merksplas in 1883 een eigen muziekmaatschappij.

 

Hun lijfspreuk luidt ook nu nog: "Vermaak na arbeid". De spreuk vind je terug op de boog boven het theater.

Hiermee bedoelden ze 'het aanleren en beoefenen van toon- en toneelkunde als aangenaam en nuttig tijdverdrijf', later aangevuld met een afdeling boogschutters.

 

In 1893 werd op de privé-grond van de voorzitter een eclectische zaal opgericht naar een ontwerp van architect Chambert. Het waren de leden zelf, die de handen uit de mouwen staken. Na het overlijden van de voorzitter werd de maatschappij in 1922 omgevormd tot een vzw. De grond en de tuin erachter werd toen officieel overgedragen aan De Kunstvrienden vzw.

 

Dankzij de financiële steun van de Koning Boudewijnstichting werd in 1986 de binnenzijde en in enkele jaren later de buitenzijde van de zaal prachtig gerestaureerd.

 

info: http://users.pandora.be/kunstvrienden.merksplas

 

Pannenhuis

Het Pannenhuis is het oudste gebouw van Merksplas. Het werd in 1654 opgericht en het staat op het Hoekeinde, vlakbij de Marck. Oorspronkelijk was het een afspanning met een herberg en een bijbehorende brouwerij, om er de postkoets te helpen bij het passeren van de doorwaadbare rivier (er was toen immers nog geen brug). In herberg “De Zwaan” hielden rondtrekkende rechters regelmatig “zitdag” om vonnissen te vellen. Toen de postkoetsen verdwenen, werd het Pannenhuis omgevormd tot een hoeve. De huidige bewoner restaureerde het hele gebouw zodat nu de oude afspanning weer herkenbaar is.

 

's Gravenhoeve

's Gravenhoeve of 'De Grote Hoef' is een beschermde hoeve gelegen naast het Hazenpad, tussen de gehuchten Opstal en Koekhoven. Achter het gebouw staat een schuur met strooien dak en een bakhuis. Daarachter ligt een vijver.

 

Archeologisch onderzoek wees uit dat een houten constructie in de 15-de eeuw werd vervangen door een stenen gebouw. Gedurende eeuwen was deze hoeve in bezit van de Graaf van Hoogstraten. In 1853 verkochten de prinsen van Salm-Salm de hertogelijke hoeve aan rechter Louis Boone uit Turnhout. Sinds 1993 is de schuur met strooien dak, het bakhuis en het karschob als monument beschermd en de boerderij en zijn omgeving als dorpszicht.

 

Moermolen

De Moermolen opgericht in 1844 op het Bergske in het gehucht Lipseinde was in oorsprong een stenen bovenkruier, bedoeld als graan- en watermolen, enerzijds om water weg te pompen uit het nabijgelegen Moer, en anderzijds om graan te malen. Hiervan rest alleen nog de molenromp, thans omgebouwd tot woonhuis. De Moermolen was één van drie molens die een eeuw geleden in Merksplas te vinden waren